دانشگاه قرآن و حدیث University of Quran and Hadith فصلنامه علمی علوم حدیث Ulum-i Hadth 15610098 31 3 2026 09 23 Analyzing the narrations of the knowledge of the Ahl al-Bayt regarding "what was and what will be" and criticizing their exaggerated notions واکاوی روایات علم اهل بیت به «ما کان و ما یکون» و نقد انگاره غلو آمیز بودن آنها 56 72 13984 10.22034/uh.2026.52276.3650 FA داوود افقی استادیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان Journal Article 2025 11 19 abstract<br /><br />There are narrations in Shiite hadith sources, including "Kafi" and "Basair al-Darajat", in which the Ahl al-Bayt (peace be upon them) have spoken of their knowledge of "what was and what will be" or "what has passed and what will remain until the Day of Judgment". The appearance of the phrases indicates the breadth and depth of this knowledge. In most narrations, the phrase "We were and We are" is accompanied by phrases such as "knowledge of the heavens and the earth" and "knowledge of heaven and hell." It seems that the Imams (peace be upon them) were trying to express the vast scope and scope of their knowledge, and by putting these phrases together, they wanted to emphasize their scientific grasp of the truths of the world. Some view these narrations with doubt and denial and consider them the result of the efforts of the Ghalians. Fararow's research has analyzed these narrations from a proven and affirmative perspective and, by examining the opposing evidence, has rejected the idea that they are exaggerated. چکیده<br /><br />روایاتی در منابع حدیثی شیعه از جمله «کافی» و «بصائرالدرجات» نقل شده که در آنها اهل بیت(علیهم السلام) بر آگاهی خود از «ما کان و ما یکون» و یا «ما مضی و ما بقی الی یوم القیامة» خبر داده‌اند. ظاهر عبارات نشان از گستردگی و وسعت این آگاهی دارد. در اغلب روایات، عبارت «ما کان و ما یکون» در کنار عباراتی چون «آگاهی از آسمان‌ها و زمین» و «علم به بهشت و دوزخ» همراه شده است و به نظر می‌رسد ائمه(علیهم السلام) درصدد بیان گستره و محدوده وسیعی از آگاهی برای خود بوده‌اند و با کنار هم قرار دادن این عبارات می‌خواستند، احاطه علمی خود بر حقایق عالم را گوشزد کنند.برخی به این روایات به دیده تردید و انکار نگاه و آنها را حاصل تلاش غالیان قلمداد می‌کنند. پژوهه فرارو به واکاوی این روایات به لحاظ ثبوتی و اثباتی پرداخته و با بررسی دلایل معارض ، انگاره غلوآمیز بودن آنها را رد نموده است. https://hadith.riqh.ac.ir/article_13984_a603b079a6963258b47a98e5c1267045.pdf