دانشگاه قرآن و حدیث University of Quran and Hadith فصلنامه علمی علوم حدیث Ulum-i Hadth 15610098 مقالات آماده انتشار 2026 06 28 The Prayer of Kumail in the Mirror of Western Studies and Shiite Commentaries: A Comparative and Critical Analysis دعای کمیل در آیینه مطالعات غربی و شروح شیعی؛ تحلیل تطبیقی و انتقادی 14022 10.22034/uh.2026.52422.3671 FA سید محمدحسین میرشاه ولایتی علوم حدیث تطبیقی، مجتمع قرآن و حدیث، دانشگاه المصطفی ص، ایران، قم 0009-0005-4571-9208 محسن کبیری راد دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه مازندران بابلسر ایران 0000-0003-4572-6051 سیدمحسن موسوی گروه قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی علامه حسن زاده آملی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2026 02 10 This study uses a descriptive-analytical method with a comparative approach in order to examine the references of Western thinkers to the Dua al-Kumayl and to explain its dimensions from the perspective of Shiite commentaries. Western sources, such as the works of Schimmel, Madelung, and Nasr, and Shiite commentaries, including the works of Sheikh Tusi, Muhammad Baqir Majlisi, Allameh Tabatabaei, Abdullah Javadi Amoli, Imam Khomeini, and Ahmad Naraqi, were analyzed. The findings show that Shiite commentaries, unlike Western analyses that are often limited to literary or historical aspects, explain the Dua al-Kumayl in a multilayered manner with monotheistic, mystical, educational, social, and rhetorical themes. Traditional commentaries (Tusi, Majlisi, Naraqi) emphasize narrations and self-development, while modern commentaries (Tabatabai, Javadi Amoli, Imam Khomeini) include philosophical, rhetorical, and social analyses. The Kumail prayer, especially in ceremonies such as Friday nights and the night of the half-moon of Shaban, functions as an identity-building element in Shiite culture. By criticizing the shortcomings of Western studies and providing a comprehensive view of Shiite commentaries, this study introduces the Kumail prayer as a dynamic text for individual conduct, collective solidarity, and interfaith dialogue, and provides a platform for comparative comparison with prayer texts of other religions. این پژوهش با هدف بررسی اشاره‌های متفکران غربی به دعای کمیل و تبیین ابعاد آن از منظر شروح شیعی، از روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی استفاده می‌کند. منابع غربی، مانند آثار شیمل، مادلونگ، و نصر، و شروح شیعی، شامل آثار شیخ طوسی، محمدباقر مجلسی، علامه طباطبایی، عبدالله جوادی آملی، امام خمینی، و احمد نراقی، تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد شروح شیعی، برخلاف تحلیل‌های غربی که اغلب به جنبه‌های ادبی یا تاریخی محدودند، دعای کمیل را با مضامین توحیدی، عرفانی، تربیتی، اجتماعی، و بلاغی به‌صورت چندلایه تبیین می‌کنند. شروح سنتی (طوسی، مجلسی، نراقی) بر روایات و خودسازی تأکید دارند، در حالی که شروح مدرن (طباطبایی، جوادی آملی، امام خمینی) تحلیل‌های فلسفی، بلاغی، و اجتماعی را در بر می‌گیرند. دعای کمیل، به‌ویژه در مراسم‌هایی مانند شب‌های جمعه و شب نیمه‌ماه شعبان به‌عنوان عنصری هویت‌ساز در فرهنگ شیعی عمل می‌کند. این پژوهش، با نقد کاستی‌های مطالعات غربی و ارائه دیدگاهی جامع از شروح شیعی، دعای کمیل را به‌عنوان متنی پویا برای سلوک فردی، همبستگی جمعی، و گفت‌وگوی ادیان معرفی می‌کند و بستری برای مقایسه تطبیقی با متون دعایی ادیان دیگر فراهم می‌سازد.