A content analysis of Sheikh Saduq's works with a focus on reason

Document Type : Scientific research

Authors

1 PhD Student of University of Mazandaran

2 Associate professor of University of Mazandaran

3 Assistant professor of University of Mazandarn

Abstract

The aim of this research is to examine the content of Saduq's hadith and theological works, focusing on the rationalist components in his thought and method. Sheikh Saduq, as one of the most prominent Shiite hadith scholars and theologians in the fourth century, has tried to explain religious teachings by relying on the hadiths of the Ahl al-Bayt in his works such as Al-Tawhid, Kamal al-Din, Ilal al-Shari'a, and Ma'ani al-Akhbar. However, his approach to reason and its role in the interpretation and interpretation of religious texts has always been a matter of controversy. In this article, using the method of content analysis and a sample study of his works, the manifestations of rationalism and its possible conflicts with Saduq's hadith-oriented orientation have been examined. The findings of the research show that although Saduq apparently emphasizes the authenticity of narrations, in many positions he selects and analyzes narrations in a selective and rational manner, and in some cases he uses rational arguments to defend his principles of belief. This research shows that rationalism in Saduq's thought is not used in the form of philosophical reason, but in the framework of hadith reason and in the service of explaining religious knowledge.

Keywords

Main Subjects


آموزش عقاید، محمدتقی مصباح یزدی، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل سازمان تبلیغات اسلامی، 1384ش.
اعتقادات الامامیه، محمد بن علی ابن بابویه، قم، کنگره شیخ مفید، 1414ق.
الامالی، محمد بن علی بن بابویه، بیروت، اعلمی، 1400ق.
البیان و التبیین، عمر بن بحر جاحظ، بیروت، مکتبة الهلال، 1423ق.
التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، حسن مصطفوی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش.
تنقیح المقال فی احوال الرّجال، عبداللّه مامقانی، نجف، مطبعة المرتضویة، 1350ق.
التوحید، محمد بن علی بن بابویه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1398ش.
الحاشیه علی مدارک الاحکام، محمدباقر وحیدبهبهانی، قم، موسسه آل البیت، 1419ق.
الصحاح، اسماعیل بن حماد جوهری، بیروت، دار العلم للملایین، 1407ق.
صفات الشیعه، محمد بن علی بن بابویه، تهران، اعلمی، 1362ش.
علل الشرائع، محمد بن علی بن بابویه، قم، داوری، بی‏‏تا.
علل الشرائع، محمد بن علی بن بابویه، نجف، مکتبة حیدریه، 1386ش.
علوم اسلامی، مرتضی مطهری، انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا وکانادا، بی‏‏تا.
عیون اخبار الرضا۷، محمد بن علی بن بابویه، تهران، جهان، 1378ش.
فرهنگ فارسی، محمد معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1317ش.
قرآن‏‏شناسی، محمدتقی مصباح یزدی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1380ش.
کمال الدین و تمام النعمه، محمد بن علی بن بابویه، تهران، اسلامیه، 1395ش.
لسان العرب، ابن منظور محمد بن مکرم، بیروت، دارصادر، 1414ق.
المحجة فی تقریرات الحجة، سید محمدحجت‏‏کوه‏‏کمری، قم، بی‏‏جا، 1421ق.
معانی الاخبار، محمد بن علی بن بابویه، محقق: علی اکبرغفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1403ق.
معجم مقاییس اللغة، احمد ابن فارس، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1414ق.
مفردات الفاظ القرآن، حسین بن محمد راغب اصفهانی، بیروت، دارالقلم، 1412ق.
مقباس الهدایه فی علم الدرایه، عبداللّه مامقانی، قم، انتشارات دلیل ما، 1385ش.
المقنع، محمد بن علی بن بابویه، قم، اعتماد، 1415ق.
من لایحضره الفقیه، محمد بن علی بن بابویه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.
النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، مبارک بن محمد ابن اثیر، مبارک بن محمد، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان‏، 1367ش.
«ابن‏بابویه و کلام»، احمد پاکتچی، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد سوم، 1399ش.
«اعتبارسنجی گونه‏‏های مختلف روایات نزد شیخ صدوق»، معصومه طاهریان قادی، سیّد محسن موسوی و همکاران، مطالعات فهم حدیث، بهار و تابستان، سال ششم، شماره 12، 1399ش.
«امالی شیخ صدوق، منشوری اعتقادی- اخلاقی برای شیعیان نیشابور»، محمد نویدفر، لیلا نجفیان رضوی، محمود مهدوی دامغانی، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، زمستان، شماره45، 1400ش.
«تقطیع روایت در کتاب من لا یحضره الفقیه؛ مصادیق، انگیزه‏ها و آسیب‏ها»، مجتبی علی‏‏اکبریان و همکاران، حدیث‏پژوهی، پاییز و زمستان، شماره 22، 1398ش.
«توحید صدوق از نگاه تحلیل و نقد»، عباس اسماعیلی‏‏زاه، علوم حدیث، شماره 28، 1382ش.
«روش صحیح تفسیر قرآن»، جعفر سبحانی، مجله قبسات، شماره 29، ص9-30، 1382ش.
«مطالعه تطبیقی انتقادی مضامین استدلال‏‏های کلامی شیخ صدوق، شیخ مفید و خواجه نصیر طوسی = در اثبات وجود خدا»، کاوس روحی برندق و همکاران، پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه، بهار و تابستان، شماره 8، 1403ش.
«واکاوی محل برگزاری مجالس امالی شیخ صدوق=»، محمد نویدفر، لیلا نجفیان رضوی، محمود مهدوی دامغانی، مطالعات تاریخ اسلام، سال یازدهم، شماره42، 1398ش.