مبانی ترجمه حدیث

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

ریاست پژوهشکده تفسیر اهل بیت پژوهشگاه دارالحدیث

10.22034/hs.2024.51164.3442

چکیده

این نوشته ابتدا از ضرورت مطالعات نظری در مبانی و فرایند ترجمه حدیث سخن گفته است؛ ادعایی که با توجه به پیشینه نه چندان غنی در عرصه مطالعات ترجمه حدیث، قابل تصدیق است. سپس به ارائه تعریفی از ترجمه پرداخته و شش مبنا در ترجمه حدیث ارائه داده است. این مبناها عبارتند از : وفاداری، ساده نویسی، رعایت نثر معیار، تبیین‌گری، ابهام زدایی و نیز تعارض زدایی. در هر یک از این بخش‏ها برخی نمونه‏ها و مستندات حدیثی ترجمه شده را نیز گزارش کرده ایم.

این نوشته ابتدا از ضرورت مطالعات نظری در مبانی و فرایند ترجمه حدیث سخن گفته است؛ ادعایی که با توجه به پیشینه نه چندان غنی در عرصه مطالعات ترجمه حدیث، قابل تصدیق است. سپس به ارائه تعریفی از ترجمه پرداخته و شش مبنا در ترجمه حدیث ارائه داده است. این مبناها عبارتند از : وفاداری، ساده نویسی، رعایت نثر معیار، تبیین‌گری، ابهام زدایی و نیز تعارض زدایی. در هر یک از این بخش‏ها برخی نمونه‏ها و مستندات حدیثی ترجمه شده را نیز گزارش کرده ایم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الأحادیث المقلوبة و جواباتها، حسین طباطبایی بروجردی، تحقیق: محمدرضا حسینی جلالی، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۵ش.
بحار الأنوار، علامه مجلسی، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۴ق.
البدر الزاهر، حسینعلی منتظری، تقریر درس آیة الله طباطبایی بروجردی، قم، مکتب منتظری، ۱۴۱۶ق.
البلد الأمین، کفعمی، تهران، مکتبة صدوق، ۱۳۸۲ق.
چشم تماشا (ترجمه نزهة الناظر)، حسین بن محمد حلوانی، تحقیق و ترجمه: عبد الهادی مسعودی، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۸ش.
حکمت‏نامه حضرت عبدالعظیم۷، محمد محمدی ری‏شهری، ترجمه: مرتضی خوش‏نصیب، قم، دار الحدیث، ۱۳۹۲ش.
دانشنامه امام مهدی۷، محمدی ری‏شهری و همکاران، ترجمه: عبد الهادی مسعودی، قم، دار الحدیث، ۱۳۹۳ش.
دانشنامه امیرالمؤمنین۷، محمدی ری‏شهری و همکاران، چاپ اول، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۲ش.
الرعایة فی علم الدرایة، شهید ثانی، قم، کتابخانه مرعشی، ۱۴۰۸ق.
شرح اصول الکافی، ملا صالح مازندرانی، تحقیق: ابوالحسن شعرانی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۲۱ق.
شرح نهج البلاغة، ابن ابی الحدید، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۳۸۷ق.
شناخت‏نامه حدیث، محمدی ری‏شهری و همکاران، قم، دار الحدیث، ۱۳۹۷ش.
الصحاح تاج اللغة، إسماعیل بن حمّاد الجوهری، تحقیق: احمد عبدالغفور عطار، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۴۰۷ق.
عدة الاصول، شیخ طوسی، تحقیق: محمدمهدی طه نجف، چاپ اول، قم، مؤسسه آل‏البیت:، ۱۴۱۳ق.
فن ترجمه، رضا ناظمیان، تهران، سمت، ۱۳۹۲ش.
الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، تحقیق: دار الحدیث، چاپ اول، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۷ش.
کتاب العین، خلیل بن احمد فراهیدی، چاپ اول، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۲۱ق.
کنز العمال، متقی هندی، تصحیح: صفوة السفا، بیروت، مکتبة التراث، ۱۳۹۷ق.
لسان العرب، محمد بن مکرم ابن منظور، قم، نشر أدب حوزه، ۱۴۰۵ق.
المحاسن، أحمد بن محمّد بن خالد البرقی، تحقیق: سید جلال‏الدین حسینی، چاپ اول، تهران، دار الکتب الاسلامیه، قم، المجمع العالمی لأهل البیت، ۱۴۱۳ق.
المصباح جنة الأمان، کفعمی، چاپ سوم، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ۱۴۰۳ق.
معجم مصطلحات الرجال و الدرایة، محمدرضا جدیدی‏نژاد، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۰ش.
مفردات ألفاظ القرآن، راغب اصفهانی، تحقیق: صفوان عدنان داوودی، چاپ اول، دمشق، دار القلم، ۱۴۱۲ق.
موسوعة الإمام علی۷، محمدی ری‏شهری و همکاران، چاپ اول، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۲ش.
میزان الحکمة، محمدی ری‏شهری، ترجمه: حمیدرضا شیخی، چاپ اول، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۹.
النهایة فی غریب الحدیث، ابن الأثیر الجزری، تحقیق: طاهر احمد زاوی، قم، مؤسسه اسماعیلیان، ۱۳۶۴ش.
نهج البلاغه، گردآورنده: شریف رضی، ترجمه: جعفر شهیدی، تهران، آموزش انقلاب اسلامی، ۱۳۷۶ش.
وسائل الشیعة، حرّ عاملی، تحقیق: مؤسسه آل‏البیت:، چاپ اول، قم، مؤسسه آل‏البیت:، ۱۴۰۹ق.
وصول الأخیار الی اصول الاخبار، حسین بن عبدالصمد عاملی، تحقیق: عبداللطیف کوه‏کمری، قم، مجمع الذخائر، ۱۴۰۱ق.
مجله پژوهش حوزه، ویژه ترجمه متون دینی، سال دهم، شماره ۱، ۱۳۹۰.
«نقل به معنا»، مهدی مهریزی، فصلنامه علوم حدیث، ش۲، ص ۳۹ - ۵۶، ۱۳۷۵.