1
استاد مدعو دانشکدۀ علوم قرآن بجنورد، دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران
2
استادیار گروه تفسیر، دانشگاه علوم و معارف قم، دانشکدۀ علوم قرآنی بجنورد
10.22034/uh.2026.52367.3657
چکیده
مشهور است که ابوذر غفاری (ره) صحابی جلیلالقدر پیامبر اکرم (ص) در کنار ویژگیهای برجسته شخصیتی؛ همچون: صراحت لهجه، زهد و إخلاص، از نظر مدیریتی فرد توانمندی نبود. بنابر گزارشی که خود ابوذر راوی آن است، پیامبر (ص) به وی توصیه میکند که حتی مسؤولیت امور دو نفر را نیز بر عهده نگیرد و متولّی اموال یتیمان نشود. این گزاره به ویژه در سالهای اخیر، إنگارهای مسلم تلقّی شده و بزرگان دینی با إستناد به آن، افراد فاقد توان مدیریتی را از پذیرش مسؤولیتهای اجرایی خطیر برحذر داشتهاند. پژوهش حاضر با إتّخاذ رویکرد تاریخی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل إسناد-متن، گزارشهای روایی و تاریخی تداعیکننده این إنگاره را مورد نقد و تحلیل قرار داده و به این نتیجه رسیده است که دستکم بر پایه گزارشهای موجود، نمیتوان درستی این إنگاره را تأیید نمود. آنچه مسلّم است اینکه روایت مزبور از منابع اهل سنّت به میراث روایی شیعه راه یافته و به نظر میرسد جریانهای حکومتی ضد ابوذر در قرون نخستین هجری نقش برجسته ای در تکوین، توسعه و شهرت این إنگاره داشتهاند.
)